Een rechtstreekse vraag aan u als lezer: geloof je?
Op zich geen moeilijke vraag, je kunt ‘ja’ of ‘nee’ antwoorden. Toch zijn er uiteindelijk veel meer antwoorden mogelijk, omdat ieder mens geloof weer anders opvat. Wat is volgens de Bijbel geloven? Wat is het volgens onze opvatting? En hoe kom je er toe te geloven?
In het dagelijks spraakgebruik wordt het woord geloven regelmatig gebruikt.
Als iemand ons iets vertelt, dan kan de reactie zijn: ik geloof je (of ik geloof je niet). Geloven is besluiten de ander te vertrouwen, omdat je van mening bent dat de ander je de waarheid vertelt.
Heb je dan ook de zekerheid dat die ander de waarheid vertelt? Niet altijd, maar geloven zegt in dit geval iets over de relatie die je met de ander hebt. Ik vind jou (jouw woorden) betrouwbaar.
Nu kan geloof ook iets heel onzekers in zich hebben. We zeggen bijvoorbeeld: ik geloof dat het gaat regenen. Dat baseer je dan op de grijze wolkenmassa die steeds dichter wordt. Dan zegt het woord geloven niets over vertrouwen of over een relatie, maar betekent het zo iets als veronderstellen of tot de conclusie komen. Je ziet donkergrijze wolken en het gaat harder waaien en op basis van eerdere ervaringen kom je tot de conclusie, dat dit wel eens regen tot gevolg kan hebben. Soms zeg je het heel zeker: het gaat regenen. Maar ook hier blijft er iets onzekers in. De bui kan best overwaaien. Daarom zeg je: ik geloof dat het gaat regenen.
Zodra het gaat over geloven in God kunnen we ook deze betekenis gebruiken.
Stel dat u thuis in een TV-programma iets heel wonderlijks uit de natuur zag. U was met uw gezin onder de indruk en na afloop kwam er een gesprek op gang over God. Dan kan het zijn dat u zegt: ‘ik geloof wel dat er iets is’. Of: ‘er is meer tussen hemel en aarde’. Of: ‘ik geloof niet dat alles toevallig is.’ Op basis van wat u gezien hebt op TV, aangevuld met andere gedachten die u al had, komt u tot de veronderstelling of de conclusie: ik geloof dat er iets is. Maar wat dat ‘iets’ is, dat blijft dan meestal een groot vraagteken.
Iemand met een christelijke achtergrond kan over dat ‘iets’ nog wel wat meer zeggen. Een paar voorbeelden:
¨ ‘Ik geloof dat God bestaat’
¨ ‘ik geloof dat de Bijbel waar is’
¨ ‘ik geloof dat Jezus de Zoon van God is’
Ook al gaat dit al verder dan geloven dat er iets is… toch gaat het hier nog steeds niet over geloven, zoals de Bijbel daarover spreekt, ook al zijn er teksten die dit lijken te ondersteunen. Bijvoorbeeld deze teksten:
¨ Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Die Mijn woord hoort, en gelooft Hem, Die Mij gezonden heeft, die heeft het eeuwige leven, en komt niet in de verdoemenis, maar is uit den dood overgegaan in het leven. (Johannes 5:24)
¨ Zo wie beleden zal hebben, dat Jezus de Zoon van God is, God blijft in hem, en hij in God. (1 Johannes 4:15)
Men kan dus op basis van zo’n uitspraak: ‘ik geloof dat Jezus de Zoon van God is’ met de Bijbel in de hand tot de conclusie komen dat men echt gelooft en dus ook in de hemel zal komen. Maar daar heb je het probleem: het is een geloof gebaseerd op argumenteren met je verstand. Je komt tot de conclusie op basis van wat je zegt en wat de Bijbel zegt. Daar zijn meer voorbeelden van.
Iemand kan in de Bijbel lezen dat Jezus voor de zondaren aan het kruis gestorven is. Ook dan kan men verstandelijk gaan redeneren: ik ben een zondaar, dus ik geloof (ik veronderstel, ik concludeer) dat Jezus voor mijn zonden is gestorven.
Lezer, de vraag van het begin zou ik daarom anders moeten stellen. Niet ‘geloof je’ want dat kan betekenen: ‘veronderstel je dat het waar is?’ of ‘ben je tot de conclusie gekomen dat er een God is?’ etc.
Ik zou daarom beter iets uitgebreider kunnen vragen: geloof je, dat het bloed van Jezus Christus, Gods Zoon, voldoende gevloeid heeft, om daarmee jouw zondige leven af te wassen, jou vergeving te schenken en vrede met God te geven? Kun je hier ‘ja’ op zeggen? Dan gaat het niet om verstandelijk concluderen, maar dan kom je meer op die eerste betekenis: vertrouwen. Vertrouw je er op dat wat God in de Bijbel zegt, voor jou persoonlijk waarheid is? Hiermee geef ik dus twee dingen aan, die kenmerkend zijn voor het geloof:
¨ het gaat om vertrouwen in Iemand, die in Zijn Woord tot ons spreekt
¨ het geloven is iets wat jou persoonlijk aangaat (niet: is er een God? maar: is Hij jouw God?)
Deze uitgebreidere vraag noemt overigens waar het in de kern van het Evangelie om gaat. In een ander artikel ‘wat is het Evangelie?’ willen we daarover meer uitleg geven. Voorlopig heb ik geprobeerd een onderscheid aan te brengen tussen diverse vormen van geloven. Omdat over geloven zoveel te zeggen is zullen er meerdere artikelen hierover volgen.